“Overtone Singing” kavramının küçük bir örneğini içeren aşağıdaki video son zamanlarda sosyal medyada sık izleniyor. Aynı zamanda “Throat Singing” (boğazdan şarkı söyleme) olarak da bilinir. Sesi ilk duyduğunuzda bunun az kişide bulunan özel bir yetenek olduğunu düşünebilirsiniz. Ama aslında bu herkesin öğrenip uygulayabileceği bir teknik. Şarkıcı Anna-Marie Hefele’nin belirttiği gibi, “overtone singing, aynı anda iki nota birden çıkardığımız bir ses tekniğidir.” Bu teknikte ağzınızı belli bir şekle sokuyorsunuz ve dilinizi belli bir konumda tutuyorsunuz. Böylece bir düşük tonlu nota ile bir yüksek tonlu nota elde ediyorsunuz.

Düşük tonlu nota bizim konuşurken çıkardığımız ana sesimizdir. Overtone ses çıkarırken ana sesimiz drone vızıldamasına ya da İskoç gaydasının çıkardığı sese benzer. Yüksek tonlu nota ise yankı yapan bir ıslık sesini andırır. Adeta boğazımızdan ıslık çalıyoruz.

İlk bakışta, overtone tekniğinin fizikle bir ilgisi yokmuş gibi gözükse de en azından Batı dünyasındaki örneklerinde bilimle sıkı bir ilişkisi vardır. Bilişsel Bilimler ve Teknolojiler Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Piero Cosi, overtone tekniğinin Amerikan fizikçi, quantum mekaniğinin önemli isimlerinden Richard Feynman sayesinde batıda yayıldığını belirtiyor.

“Gırtlak müziği neredeyse unutulmuş, bilinmeyen bir sanat biçimi olacaktı, ta ki Tuva ile ilgili söylentiler yayılmaya başlayana dek (Tuva, Moğolistan ile komşu, Rusya’ya bağlı özerk bir bölgedir). Tuhaf Tuva müzik kültürü ünlü fizikçi ve Tuva aşığı Richard Feynman sayesinde özellikle Kuzey Amerika’da tanınır hale geldi.”

William R. Corllis’e göre bazı kuşlar da aynı anda ahenkli olmayan iki ayrı ses çıkarabiliyor. Bu kuşlar, “syrinx” adlı çift karınlı bir özel organ sayesinde feat yapabiliyorlar. İnsanlarda çift ses farklı şekilde çıkar. Spectral Voices’tan Jim Cole, overtone tekniğini kullananların öncelikle şu iki aşamayı takip ettiğini ifade ediyor:

Islığa benzeyen overtone sesi yüksek tonda çıkarabilmek için dilin kenarları yukarı doğru kıvrılır, üst azı dişlere yakın tutulur. Üst damakla dil arasında küçük bir hava boşluğu bırakılır. “Ö” ile “ü” arasında veya “ı” sesine benzer bir ses çıkarılır, sese yumuşak bir “r” ile “y” arası bir sesin de katılması gerekir. Daha yüksek bir tonda çıkarabilmek için dil öne hareket ettirilir. Çıkarılan sesli harfler ve ağız şekli, harmoniyi ayarlamada önemlidir. En düşük tondaki overtone sesi “o” ile çıkar.

Piero Cosi, “Ses alanını her biri ayrı bir yankı veren iki yankılanma alanına bölmek için dil fazla kaldırılır. Uygun bir deneme ile iki ayrı sesin ahengini ayarlayabiliriz. Sesleri algılanabilir hale getirmek için iki (veya daha fazla) ses alanı oluşturmuş oluruz.”

Videoda Hefele bunu nasıl yaptığını gösteriyor. Doğru bir şekilde yapıldığında nasıl bir ses çıktığını net olarak duyabiliyoruz. Hefele 2005 yılından beri overtone tekniğine çalışıyor. Bu sesleri çıkarabilmek istiyorsanız kısa zamanda sonuç beklememeniz gerekiyor.

Kaynak

Tuva Gırtlak Müziği

Tuva overtone şarkıları Tuva halkı tarafından asırlardır söylenmektedir. Geniş bir ses çeşitlilikleri vardır. Tuva gırtlak müziği 6 temel ses tarzı içerir:

Sygyt (Sıgıt), Kargyraa (Kargıra), Khoomei (Hömey), Chylandyk (Çılandık), Dumchuktaar (Dumçuktar), Ezengileer (Ezengiler).

Bu 6 tarz komşu Moğolistan’daki tarzlarla da yakın alakalıdır. Moğolistan’da ve kısmen Çin’de de gırtlak müziği yaygındır.

Kaynak

Kongar-Ool Ondar

Tuva’da ve dünyada gırtlak müziğinin en büyük temsilcilerinin başında Kongar-Ool Ondar geliyor. 2013’te ölen Kongar-Ool Ondar Tuva müziğini ABD’ye tanıtan sanatçıdır. Korece öğrenmeye çalışırken radyoda bir Tuva müziğine denk gelerek Tuva gırtlak müziğiyle tanışan ABD’li sanatçı Paul Pena’nın da Tuva müziğinin tanınmasında katkısı büyüktür. Kongar-Ool Ondar’ın Tuva müziği için açtığı merkezde NTV bir röportaj yapmıştır. Röportaja özel olarak Tuva müziği performansı da sergilenmiştir.

Kaynak

Boğaz Havası

Denizli, Burdur, Isparta ve Antalya’nın yer aldığı Tek Yöresi’ne özgü Boğaz Havası’nı dinlediğinizde Tuva müziğinden izler bulacaksınız. Orta Asya’dan Anadolu’ya göç ederken yanlarında boğaz müziğini de götüren Yörükler bu eski tekniği günümüze kadar taşımış.

Yörükler hayvanları otlatırken dağlarda boğaz havaları söylüyor.

Kaynak

4
like
0
love
0
haha
2
wow
0
sad
0
angry

3
Kimler Neler Demiş?

3 Yorum konuları
0 Konu cevapları
0 İzleyiciler
 
En çok tepki verilen yorum
En yeni yorumlar
3 Yorum yazarları
confuchyusilhn_dmrcn06mustafa Son yorum yazarları
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
confuchyus

Kültür yazıları hep dikkatimi çekmiştir. Ama bu yazıya ayrıca ilgi duydum. Gırtlak müziğinin Anadolu’da unutulduğunu düşünüyordum. Ama görüyorum ki cılız da olsa izleri devam etmekte. Bu güzel yazı için teşekkürler…

ilhn_dmrcn06

müzik yapmak birazda yetenek işi çalışmayla olmaz

mustafa

Nedense bu müzik olayına hiç yeteneğim yok eğitimle bile olsa benim ses böyle çıkmaz.Sanırsam bu müziği dombra ile sevdik aşık olduk.