Altaylıların izahına göre Erlik – kuvvetli, güçlü demektir.

Bazı türkologlar bu kelimeyi “erklig” kelimesinin bozulmuş şekli sayarlar. Onlara göre es-ki Uygur Buda metinlerinde yer altındaki karanlık dünyanın hâkimi ve ölüm ruhu olan Yama’ya Erklig Yama denilmektedir. Yama’nın bu sıfatı Moğolca’ya “erlik” ve “yerlik” şekillerinde kullanılmıştır. Sanskritçeden Uygurca’ya tercüme edilen metinlerde’ Yama’nın sıfatı olarak yazılan işte bu “erklig” (kudretli) kelimesi şamanistlerde “Erlik” şeklini alarak kötü ruhların başkanına addolunmuştur.

Erlik insanlara her türlü kötülükleri yapar; insanlara ve hayvanlara türlü türlü hastalıklar göndermek suretiyle kurbanlar ister, istediği kurban verilmezse musallat olduğu obaya veya aileye ölüm ve felâket ruhlarını gönderir, öldürdüğü insanların canlarını yakalayarak yer altındaki karanlık dünyasına götürür, kendisine uşak yapar.

Şaman dualarında Erlik müthiş bir canavar olarak şöyle tavsif edilmektedir :

“Bindiği (at) kara küheylân, döşeği kara kun duz derisinden. Beline kuşak yetişmez, boynuna ku cak yetişmez. (Göz) kapağı bir karış, kara bıyıklı, kara sakallı, kana çalmış yüzlü (çehreli), parlak saçlı Bay Erlik! Kuvası kişi göğsünden, kadehi kuru muş kafatasmdan, kılıcı yeşil demirden, kürek ke mikleri  yassı  demirden,  kapkara  yüzlü…………  bindiği (at) kara küheylân, dizgini kara   ipekten,   kamçısı kara yılan, tam önüme gülerek gel!”

Altaylıların inandıklarına göre bu kötü ruh fena vasıflardan, fena (arık ve sakat) kurbanlardan hoşlanırmış; bununla beraber bazı dualarda onu överler.

iyi ruh Ülgen gibi, kötü ruh Erlik de çocuk sahibidir. Bir rivayete göre Erlik’in yedi, başka bir rivayete göre dokuz oğlu vardır. Dokuz oğlun adı: iiaraş, Mattır, Şingay, Kömürkan, Badış biy, Yabaş, Temir kan, Uçar kan, Kerey kan; Erlik’in dokuz kızı vardır, adları malûm olanı “sekiz gözlü Kiştey .ana” ile “Erke Solton”dur. Bu kızların belli başlı işleri yoktur, oyunla vakit geçirirler. Şaman Ülgen’e .kurban sunmak üzere yola çıkarken (yeni göklere •çıkmayı temsil ederken) bu “kara kızlar” yolunu şaşırtmaya çalışırlar, kendi yataklarına çağırırlar. Şaman vazifesini unutup bunların cilvelerine aklanırsa başka ruhlar tarafından cezalandırılır. Şaman dualarında bu kızlara “utanmaz maskaralar” denilmektedir.

Erlik’in karanlık dünyasına mensup bütün kötü ruhlara kara “nemeler” denildiği gibi “yekler” de ‘denir. “Yek” Uygurca dinî metinlerde “şeytan” demektir.

14
like
4
love
1
haha
1
wow
0
sad
0
angry
16 Yorum konuları
0 Konu cevapları
0 İzleyiciler
 
En çok tepki verilen yorum
En yeni yorumlar
15 Yorum yazarları
SERDAR ÖZDEMİRTopaloğluhuseyinhalilÇalı KuşuHasan Gelgeç Son yorum yazarları
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
Çalı Kuşu
Yazar

Kötüsü tam kötü, iyisi tam iyi maşâALLAH. faydalı çalışmalarının devamını bekliyorum.

Reha Karakaya
Yazar

Eski Türk inanışları hakkında bilmediğim bilgiler. Çok yararlı oluyor. Resmedilişinde sanki moğol askerleri gibi olmuş.

mustafa
Üye

Senin sayende tanımadığım bilmediğim tanrıları öğrenmiş oluyoruz. İlginç ve bir o kadar güzel bir seri.

Triskacocu
Yazar

Hiç bir bilginin olmadığı bir alanda yazıyorsun sayende bizde öğreniyoruz teşekkürler.

Batuhan Alacalı
Üye

Kutluyorum,harika bilgiler .