Bölgemizden çıkmış bilim insanları serisine Gökbilimcileri hocası El-Battani ile devam ediyoruz. Hakkında çok şey bilinen, kıymeti bilinmeyen ve çok az kişinin tanıdığı doğulu bilim insanlarından birisidir. Tabi ki uzun uzun biyografisini yazmayacağım, kısa cümleler ile Battani’yi özetleyeceğim.

 

Tam adı Ebu Abdullah Muhammed bin Cabir bin Sinan er-Rekki es-Sabi el-Battani’dir. 858’de Şanlıurfa’nın Harran ilçesinde doğmuştur. Daha sonra Irak’a gitmiş ve Irak’ta 71 yaşında vefat etmiştir.

Battani, çok önemli astronomi çalışmalarına imza atmıştır. Bu konularda yazdığı çok sayıda kitap Latince’ye çevrilmiştir. Adını sıklıkla duyduğunuz Nikolas Kopernik, eserlerinde kendisinden 700 yıl önce yaşayan Battani’nin çalışmalarını tekrarlamıştır.

Battani, Güneş yılını 365 gün, 5 saat, 46 dakika ve 24 saniye olarak ölçmüş ilk bilim insanıdır. O yıllarda bunu başarmak, Battani’nin bu konudaki bilginliğini gösterir. Battani ayrıca, Güneş’in enberi hareketlerini keşfetmiş ve ekinoksların devinme hareketlerinin değerlerini ve ekliptik eğimi çok yakın bir oran ile hesaplamıştır. Battani, yıldızlarla çok ilgilenmiş, onları gözlemiş ve tam 489 yıldızı sınıflandırmıştır. Batılı bilim insanları Ay’ı yıllarca Battani’nin adıyla anmıştır.

Battani sadece astronomide değil matematikte de çok önemli işlere imza atmıştır. Sinüs ve kosinüsü bulan bilim insanı Battani’dir. Bu buluşu ile modern trigonometrinin temellerini atmıştır. Sekant ve kosekantın fonksiyonlarını ve daha birçok matematik formülünü üretmiştir. Battani’ye bir deha dersek yanlış olmaz herhalde…

Elbette bu bilim insanımıza da batı dünyası bizden daha çok sahip çıkmış, değer vermiştir. Bunu şu örneklerden rahatlıkla anlayabiliriz; Ay’da bulunan Albategnius (Battani’nin Latince’deki adı) Krateri’ne onun adı verilmiştir. Star Trek: Voyager filminde, bir uzay gemisine Excelsior-class starship USS Al-Batani adı verilmiştir.

21
like
2
love
0
haha
3
wow
0
sad
1
angry
18 Yorum konuları
3 Konu cevapları
0 İzleyiciler
 
En çok tepki verilen yorum
En yeni yorumlar
20 Yorum yazarları
Emre EryiğitBekir AkgülMurat SiyliRadKoray Cömert Son yorum yazarları
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
sila
Yazar

Sadece Battani formüle etmemiştir. Bu trigonometri süreci aslında oldukça uzun bir süreç kosünüs teoremini bulmuş diye okumuştum Battani hakkında. Ebül Vefa da sinüs teoremini. Sekant ve kosekant ile ilgili de El Hasib anılıyor. Ayrıca bir de trigonometrinin astronomiden ayrılma evresi var ki burda da Tusi devreye giriyor. Bu böyle uzayıp gidiyor. Bilemiyorum en doğru kaynağa nereden ulaşılabilir. Her gelen öncekinin üstüne bir şeyler ilave edip geliştirmiş.

Dost
Üye

Emeğinize sağlık.

mustafa
Üye

Değişik bir konu olmuş, görseller ile de çok güzel süslemişsiniz. Teşekkürler.

Zavorko
Üye

Battani hakkında güzel bir yazı olmuş

BÜLENT ÇAĞLAYAN
Üye

mevzu iyi fakat kıysından tutmuşsun