Bir zamanlar dünyanın her yerinde sömürgesi bulunduğu için üzerinde güneş batmayan ülke olarak bilinen Britanya Krallığının dili olan İngilizce, İngilizlerin sömürgecilik faaliyetlerinden olumlu etkilenmiştir. Krallık dünyanın her yerinde bir parça toprağa sahip olduğu için İngilizce bir dünya dili haline gelmiştir. Haliyle sömürge topraklarında konuşulan dillerden, ticaret yapılan ülkelerin dillerinden İngilizceye bol bol kelime aktarımı yapılmıştır.

Bizim dilimizdeki yabancı kelimelerin kökeni büyük ölçüde Arapça, Farsça, Fransızca, İngilizce iken; İngilizceye dünya üzerinde konuşulan her dilden yabancı kelimeler girmiştir. Bu yazıda İngilizceye başka dillerden girmiş, dilimize de İngilizceden doğrudan ya da dolaylı olarak girmiş bazı kelimelerin kökenini irdeledik.

1- Avokado

Armuda benzeyen, sert derili, yenebilen bir meyvedir. İçi yumuşak ve yağlıdır. Büyük bir çekirdeği vardır. Avokadonun kökeni Aztekçe testis anlamına gelen “ahuacatl” kelimesidir. Şekil benzerliğinin yanı sıra, avokadonun afrodizyak özelliği de bulunmaktadır.

2- Jumbo

Çok büyük, türünün büyük örneği anlamındadır. 1880 yılında P.T. Barnum, Londra’da Kraliyet Zooloji Cemiyetinden “Jumbo” adında bir fil satın aldı. Jumbo 7 yaşına geldiğinde günde 90 kilo saman, bir varil patates, 25 kilo yulaf, 15 ekmek, bir bağ soğan, birkaç kova da su tüketiyordu. Bakıcısı Jumbo’ya günde 1-2 galon da viski içiriyordu. Bu obur hayvan 3,5 metre boyuna ve 6,5 ton ağırlığına ulaşmıştı. Jumbo kelimesinin kaynağı Doğu Afrika’da Tanzanya, Kenya ve Uganda’da 80 milyon insanın konuştuğu Swahili dilidir. Swahili dilinde “jambo” merhaba, “jumbe” önder demektir. Jumbo’nun bu iki kelimeden birinden geldiği düşünülüyor.

3- Robot

Anlamı karmaşık bir dizi eylemi otomatik olarak yerine getirebilen, bilgisayar tarafından programlanabilen makinedir. Çekçede angarya, zorla çalıştırma anlamına gelen “robota” kelimesinden geçmiştir. Kelimenin anlamı I Robot filmini hatırlatsa da bizim sevimli 216’mız var. İkinci nesil 16. segment, geliştirilebilir zeka, yüksek hareket kabiliyeti, 7 saat ses ve görüntü kaydı.

4- Viski

Özellikle arpa ve çavdar gibi tahıllar malt yapılarak şekerlendirildikten ve mayalandırıldıktan sonra damıtılarak elde edilen alkollü içkidir. Kelt dilinde “uisce” su, “bathe” hayat demektir. Bu iki kelime birleştirilerek Eski İngilizceye “usquebae” olarak geçmiştir. Viskinin kelime anlamı hayat suyudur.

5- Nemrut

İngilizcede beceriksiz kişi anlamındadır. Asıl anlamı usta avcıdır. Nimrod İncil’e ve Tevrat’a göre Noah’ın (Nuh) soyundan gelen (Nuh Peygamber’in oğlu Ham’ın torununun torunu olarak belirtilir) çok kudretli bir kraldır. Kuran’da İbrahim Peygamber’i ateşe atan hükümdar olarak anlatılan kişinin de Nemrut olduğu söylenmekte ise de bu bilgi tartışmalıdır. Amerikan animasyon sektörünün altın çağını yaşadığı dönemde Bugs Bunny bir bölümde Elmer’a “nimrod” şeklinde seslenmişti. Bugs Bunny’nin bu alaycılığının benzerini genelde bir arkadaşımız akılsızca davrandığında ona Einstein diyerek yapıyoruz. Her ne kadar İngilizcede beceriksiz kişi olarak anlamlandırılmış olsa da, biz nemrut kelimesini gaddar, zalim insanlar için kullanıyoruz.

6- İpucu

TDK sözlüğünde aranılan gerçeğe ulaştırabilecek emare, iz olarak tanımlanmaktadır. Yunan mitolojisinde Theseus, yarı insan yarı boğa olan Minotaur’u öldürmek için Labirent’e girer. Labirent’ten kolay çıkabilmek için geçtiği yerlere elindeki bir yumak ipi arkasından bırakıyordu. İp yumağı anlamındaki “clew” kelimesi 1500’lü yıllardan sonra değişikliğe uğrayarak “clue” halini almıştır. Bu kelimenin Türkçedeki karşılığı olan ipucunun da aynı mitolojik hikayeden kaynaklandığı şüphesizdir. Ancak dilimize direk Yunan mitolojisinden esinlenilerek kazandırılan bir kelime midir, yoksa İngilizcedeki anlam benzerliğinden yararlanılarak mı türetilmiştir, orası meçhul.

Kaynak

5
like
0
love
0
haha
0
wow
0
sad
0
angry
4 Yorum konuları
0 Konu cevapları
0 İzleyiciler
 
En çok tepki verilen yorum
En yeni yorumlar
4 Yorum yazarları
Murat Siyliyellowreddemir.demirgilÇalıkuşu Son yorum yazarları
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
Çalı Kuşu
Yazar

Yararlı bir çalışma olmuş. Emeğinize sağlık efendim.

Murat Siyli
Üye

Emeğine sağlık faydalı yazı olmuş

yellowred
Yazar

jumbo çok ilginç.

demir.demirgil
Üye

Jumbo çöp poşeti yerine battal boy çöp poşeti diyen insanlarız biz 😀